HP/DE TIJD  15 Mei 2005


Nepal drijft op nepotisme

 


Door Frans van Deijl, foto Ronald Hoeben

 


Hij is mede-eigenaar van een hotel in Nepal, en namens dat land consul-generaal in Nederland. Nu debuteert Cas de Stoppelaar (57) als romancier. En in het onrustige Nepal wil hij een nieuwe partij oprichten.

 

U treedt min of meer in de voetsporen van diplomaat-schrijvers als F. Springer en Rik Kuethe. Is de diplomatie zo saai dat u er wat naast wilde doen?

 

"O nee, het is heel enerverend werk. Maar Nepal is de laatste jaren uit de gratie geraakt van de toerist, dus begon ik tijd over te houden. In 2002 kwam ik in aanraking met iemand die een theehuisje heeft op Klein Wildhoef, een landgoed in Bloemendaal. Het was een perfect onderkomen in een perfecte entourage, wellicht kunt u zich daarbij iets voorstellen. Ik vertelde Adriaan van Dis erover en die gebood me zo ongeveer dat ene boek, dat al zo lang in mij zat, nu maar eens daadwerkelijk te schrijven. Dat is gebeurd."

 

Denk ik aan Nepal dan denk ik allereerst aan hippies die er in de jaren zestig massaal naartoe trokken.
 

"De hasj was er toen extreem goedkoop. Je blowde je suf voor een paar kwartjes. In Nepal kon alles, en iedereen stond de hippe westerse toerist ten dienste. Geen wonder dus dat die lieden veelal maandenlang in Nepal verbleven en eigenlijk niet veel meer uitspookten dan blowen

en een beetje voor zich uit staren."


Was u ook een hippie?

 

"Zeker niet. Ik ging naar Nepal op m'n 22ste en was meer een trekker. Nee, geen klimmer, een trekker die dagen achtereen en in z'n eentje door het Himalaya-gebergte kon wandelen. Van huis uit ben ik bioloog en van de natuur van Nepal was mij verteld dat die overweldigend was. Daaraan bleek geen woord overdreven.

 

Wat zocht u in dat natuurschoon?

 

"Ik was jong en zocht, als zovelen, ruimte. Ik wilde mijn eigen grenzen opzoeken: hoe lang kon ik alleen door dit onmetelijke land gaan en wist ik mezelf te redden? Waarschijnlijk probeerde de hippie te ontdekken hoe stoned hij kon worden."

 

Sindsdien woonde en werkte u voor langere periodes in Nepal. Wat veranderde er in die 35Jaar?

 

"Tot midden jaren zeventig gold het als een hippieparadijs, en daarna werd het 't mekka van de klimmers. Dat is het gebleven. Jaarlijks bezoeken zo'n 150.000 westerse toeristen het land. Da's niet zo veel, als je bedenkt dat dat evenveel is als wat Texel krijgt te verstouwen. Voor uw begrip: Nepal is in omvang vier keer groter dan Nederland. Nee, de echte verandering is een demografische. Toen ik er voor het eerst kwam, telde het ongeveer negen miljoen inwoners, en dat aantal is nadien bijna verdrievoudigd. Dat is gigantisch."

 

Kwam dat onder invloed van de toeristen, van de toegenomen welvaart?

 

"Mede, maar ook de medische zorg verbeterde, vaak dankzij westerse ontwikkelingshulp. De Nepalezen werden ouder, maar hun gezinnen niet kleiner. Kinderen, en dan vooral zonen, vormen zoals in veel ontwikkelingslanden voor ouderen een garantie voor een enigszins onbekommerde oude dag."

 

De huidige politieke situatie in Nepal is zorgelijk: de maoisten houden het koninkrijk in hun greep, de kloof tussen arm en rijk wordt almaar groter.

 

"Van oudsher drijft Nepal op nepotisme. Het zijn enkele families, waaronder die van de koning, die het maatschappelijk leven bepalen. De bevolking is niet gewend daarover mee te denken, laat staan te beslissen. De maoisten laten zich sinds een jaar of acht gelden en zaaien dood en verderf. Onder hun opposanten zijn intussen zeker tienduizend doden gevallen. Het is zorgelijk, maar ik heb toch vertrouwen dat Nepal zichzelf uit het moeras trekt."

 

Is het koninkrijk gewoon niet te snel gegroeid ?

 

"Daar is iets voor te zeggen. Maar het toerisme heeft ook massa's mensen van inkomsten voorzien. Als je nagaat hoeveel dragers bijvoorbeeld jaren vooruit kunnen als er een expeditie naar de Mount Everest op touw wordt gezet. Spanje is dankzij het toerisme uitgegroeid tot een volwaardige natie."

 

In uw boek, over de opkomst en ondergang van een Nepalees hotel, ontvoeren de maoisten enkele toeristen...

 

"Dat is verzonnen. Ik moet er niet aan denken dat dat echt zou gebeuren. Dan zou Nepal met dezelfde neergang te maken krijgen als bijvoorbeeld Egypte, waar de economie na een reeks bloedige moslim-extremistische aanslagen op toeristen is ingestort. Voor de goede orde, de maoisten in Nepal hebben niets tegen toeristen. Integendeel, in gebieden waar zij de scepter zwaaien, heten zij hen op grote borden van harte welkom. De maoisten zijn slim genoeg om te weten dat Nepal volledig afhankelijk is van de toeristen."

 

Voor wie staat de hoofdpersoon, Oscar Oomen, die achtereenvolgens in Nepal zijn grote liefde verliest aan een Nepalees, zijn met grote moeite gebouwde hotel weer afbreekt en ten slotte teleurgesteld het land verlaat?

 

"Oscar leidt het leven van een typische koloniaal, omringd door een en al dienstbaarheid. Maar wanneer de Nepalese kroonprins in 2001 zijn familie vermoordt en de maoisten daarna toeristen gaan ontvoeren, komt hij in de problemen. Dat wil zeggen, dan toont Oscar het ware gezicht van de koloniaal die er alleen maar op uit is te pakken wat hij pakken kan."

 

En in hem mogen wij ook iets van Cas de Stoppelaar herkennen?

 

"Dit boek is een poging de vrees van mij af te schrijven dat ik ook zo'n koloniaal zou worden."

 

Anders dan Oscar blij ft u Nepal trouw, ook nu de toeristen het laten afweten?

 

"Ja, en ik kan u melden dat ik met enkele anderen voornemens ben een nieuwe politieke beweging op te richten in Nepal. Een people's movement, vergelijkbaar met wat destijds D'66 behelsde: een ontideologiseerde, zakelijk ingestelde partij. Binnenkort ga ik met Nederlandse politici praten om te kijken wat zij daaraan kunnen bijdragen."

 

Gaat u zich ooit permanent vestigen in Nepal?

 

"Dat denk ik niet. Voor een kortaangebonden karakter als ik heb, genereert het dagelijkse leven in Nepal te veel irritaties en ongemakken. Nee, ik zou verslijten als ik er bleef. Wat ik nu doe is beter, voor mij en de Nepalezen: ik kom af en toe op bezoek, en dat houdt ons allebei fris en scherp."