|
HP/DE
TIJD 15 Mei 2005
U
treedt min of meer in de voetsporen van diplomaat-schrijvers
als F. Springer en Rik Kuethe. Is de diplomatie zo
saai dat u er wat naast wilde doen?
"O
nee, het is heel enerverend werk. Maar Nepal is de laatste jaren uit de gratie
geraakt van de toerist, dus begon ik tijd over te houden. In 2002 kwam ik in aanraking
met iemand die een theehuisje heeft op Klein Wildhoef, een landgoed in Bloemendaal.
Het was een perfect onderkomen in een perfecte entourage, wellicht kunt u zich
daarbij iets voorstellen. Ik
vertelde Adriaan van Dis erover en die gebood me zo ongeveer dat ene boek, dat al
zo lang in mij zat, nu maar eens daadwerkelijk te schrijven. Dat is
gebeurd."
Denk
ik aan Nepal dan denk ik allereerst aan hippies die er in de jaren zestig
massaal naartoe trokken. |
|
|
"De
hasj was er toen extreem goedkoop. Je blowde je suf
voor een paar kwartjes. In Nepal kon alles, en iedereen stond de hippe westerse
toerist ten dienste. Geen wonder dus dat die lieden veelal maandenlang in Nepal
verbleven en eigenlijk niet veel meer uitspookten dan blowen
en een beetje voor zich uit staren."
"Zeker
niet. Ik ging naar Nepal op m'n 22ste
en was meer een trekker. Nee, geen klimmer, een trekker die dagen achtereen en
in z'n eentje door het Himalaya-gebergte kon
wandelen. Van huis uit ben ik bioloog en van de natuur van Nepal was mij
verteld dat die overweldigend was. Daaraan bleek geen woord overdreven.”
Wat
zocht u in dat natuurschoon?
"Ik
was jong en zocht, als zovelen,
ruimte. Ik wilde mijn eigen grenzen opzoeken: hoe lang kon ik alleen door dit onmetelijke
land gaan en wist ik mezelf te redden? Waarschijnlijk probeerde de
hippie te ontdekken hoe stoned hij kon worden."
Sindsdien woonde en werkte u voor langere periodes in Nepal.
Wat
veranderde er in die
35Jaar?
"Tot
midden jaren zeventig gold het als een hippieparadijs, en daarna werd het 't mekka
van de klimmers. Dat is het gebleven. Jaarlijks
bezoeken zo'n 150.000 westerse toeristen het land. Da's
niet zo veel, als je bedenkt dat dat evenveel is als
wat Texel krijgt te verstouwen. Voor uw begrip: Nepal is in omvang vier keer groter
dan Nederland. Nee, de echte verandering is een demografische.
Toen ik er voor het eerst kwam, telde het ongeveer negen miljoen inwoners, en dat
aantal is nadien bijna verdrievoudigd. Dat is gigantisch."
Kwam
dat onder invloed van de toeristen, van de toegenomen welvaart?
"Mede,
maar ook de medische zorg verbeterde, vaak dankzij westerse ontwikkelingshulp.
De Nepalezen werden ouder, maar hun gezinnen niet kleiner. Kinderen, en dan
vooral zonen, vormen
zoals in veel ontwikkelingslanden voor ouderen een garantie voor een
enigszins onbekommerde oude dag."
De huidige politieke situatie in Nepal is zorgelijk: de maoisten houden het
koninkrijk in hun
greep, de kloof tussen arm en rijk wordt almaar groter.
"Van
oudsher drijft Nepal op nepotisme. Het zijn enkele families, waaronder die van
de koning, die het maatschappelijk leven bepalen. De
bevolking is niet gewend daarover mee te denken, laat
staan te beslissen. De maoisten laten zich sinds een jaar of acht
gelden en zaaien dood en verderf. Onder hun opposanten zijn intussen zeker
tienduizend doden gevallen. Het is zorgelijk, maar ik heb toch vertrouwen dat
Nepal zichzelf uit het moeras trekt."
Is
het koninkrijk gewoon niet te snel gegroeid ?
"Daar
is iets voor te zeggen. Maar het toerisme heeft ook massa's mensen van
inkomsten voorzien. Als je nagaat hoeveel dragers bijvoorbeeld jaren vooruit
kunnen als er een expeditie naar de Mount Everest op
touw wordt gezet. Spanje is dankzij het toerisme uitgegroeid tot een
volwaardige natie."
In
uw boek, over de opkomst en ondergang van een Nepalees hotel, ontvoeren de
maoisten enkele toeristen...
"Dat
is verzonnen. Ik moet er niet aan denken dat dat echt
zou gebeuren. Dan zou Nepal met dezelfde neergang te maken krijgen als
bijvoorbeeld Egypte, waar de economie na een reeks bloedige moslim-extremistische
aanslagen op toeristen is ingestort. Voor de goede orde, de maoisten in Nepal
hebben niets tegen toeristen. Integendeel, in gebieden waar zij de
scepter zwaaien, heten zij hen op grote borden van harte welkom. De
maoisten zijn slim genoeg om te weten dat Nepal volledig afhankelijk is van de
toeristen."
Voor
wie staat de hoofdpersoon, Oscar Oomen, die achtereenvolgens
in Nepal zijn grote liefde verliest aan een Nepalees, zijn met grote moeite
gebouwde hotel weer afbreekt en ten slotte teleurgesteld het land verlaat?
"Oscar
leidt het leven van een typische koloniaal, omringd door een en al dienstbaarheid.
Maar wanneer de Nepalese kroonprins in 2001 zijn familie vermoordt en de
maoisten daarna toeristen
gaan ontvoeren, komt hij in de problemen. Dat wil zeggen, dan
toont Oscar het ware gezicht van de koloniaal die er alleen maar op uit is te
pakken wat hij pakken kan."
En
in hem mogen wij ook iets van Cas de Stoppelaar herkennen?
"Dit
boek is een poging de vrees van mij af te schrijven dat ik ook zo'n koloniaal
zou worden."
Anders
dan Oscar blij ft u Nepal trouw, ook nu de toeristen het laten afweten?
"Ja,
en ik kan u melden dat ik met enkele anderen
voornemens ben een nieuwe politieke beweging op te richten in Nepal. Een people's movement,
vergelijkbaar met wat destijds D'66 behelsde: een
ontideologiseerde, zakelijk ingestelde partij. Binnenkort ga ik met Nederlandse
politici praten om te kijken wat zij daaraan kunnen bijdragen."
Gaat
u zich ooit permanent vestigen in Nepal?
"Dat
denk ik niet. Voor een kortaangebonden karakter als ik heb, genereert
het dagelijkse leven in Nepal
te veel irritaties en ongemakken. Nee, ik zou verslijten als ik er bleef. Wat ik
nu doe is beter, voor mij en de Nepalezen: ik kom af en toe op bezoek, en dat
houdt ons allebei fris
en scherp."
|
|
